SENDİKALARDA HEDİYE VE PROMOSYON DÖNEMİ BİTİYOR MU? HUKUKİ SINIRLAR VE MEVZUAT GERÇEĞİ
İşçi ve kamu görevlileri sendikalarının üye kazanmak amacıyla dağıttığı hediye, promosyon ve alışveriş çekleri yeniden gündemde. Arb. Av. Kerim Bahadır Ertaş, mevzuatın bu konudaki net sınırlarına dikkat çekerek, sendika gelirlerinin üyelere dağıtılamayacağını vurguladı.
Çalışma hayatında son dönemde sıkça karşılaşılan, üye sayısını artırmak veya mevcut üyeleri korumak amacıyla hediye dağıtılması uygulaması hukuki tartışmaları da beraberinde getiriyor. Kahve makinesinden cep telefonuna, yüksek tutarlı alışveriş çeklerinden elektronik eşyalara uzanan promosyon yarışı, sendikalar kanununun emredici hükümleriyle karşı karşıya kalıyor.
Kanun Ne Diyor? "Gelirler Üyelere Dağıtılamaz"
Konuyu hukuki boyutuyla değerlendiren Arb. Av. Kerim Bahadır Ertaş, 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 26. maddesinin 9. fıkrasına işaret etti. İlgili maddede yer alan "Kuruluşlar elde ettikleri gelirleri üyeleri ve mensupları arasında dağıtamaz" hükmünün son derece açık olduğunu belirten Ertaş, benzer kısıtlamaların kamu görevlileri sendikaları için de geçerli olduğunu ifade etti.
Sendikaların ana kaynağının üyelerden toplanan aidatlar olduğuna dikkat çekilen değerlendirmede, bu kaynakların maddi değeri yüksek hediye veya promosyonlar şeklinde üyelere geri aktarılmasının kanunun ruhuna aykırı olduğu kaydedildi.
"Sendikal Mücadele Hediye Yarışına Dönüşmemeli"
Dağıtılan hediyelerin sendikal rekabetin dengesini bozduğunu ve örgütlenme özgürlüğüne etki edebileceğini belirten hukukçular, konunun üç temel risk barındırdığına dikkat çekiyor:
Sendikal Tercihlere Müdahale: Anayasal güvence altında olan sendika seçme özgürlüğünün, maddi teşviklerle yönlendirilme riski doğuyor. Haksız Rekabet: Mali gücü yüksek olan sendikaların yüksek değerli hediyeler dağıtması, bütçesi kısıtlı olan ya da yeni kurulan sendikalar aleyhine haksız bir ortam oluşturuyor. Asli Görevden Sapma: Sendikaların temel varlık sebebi çalışanların haklarını korumak ve geliştirmektir. Mücadelenin hak arayışından çıkıp "en iyi hediyeyi kim veriyor" yarışına dönmesi sendikal bilince zarar veriyor. Sembolik Materyaller Kapsam Dışı
Öte yandan, sendika aidiyetini artırmak amacıyla hazırlanan ve yüksek bir maddi değer taşımayan ajanda, kalem, anahtarlık gibi logosuz veya logolu sembolik promosyon malzemeleri bu kısıtlamanın dışında değerlendiriliyor. Ancak üyelik karşılığında vaat edilen veya dağıtılan yüksek bütçeli hediye ve nakdi muadili imkânlar, denetimlerde ve idari incelemelerde mevzuata aykırılık teşkil edebiliyor.
